Productieproces

Het productieproces: van ontwerp tot munt

Het productieproces speelt zich grotendeels af achter gesloten deuren. Hieronder wordt dit productieproces beschreven: vanaf de ontwerpfase tot aan de munt in uw portemonnee of muntverzameling.

Fase 1: Het ontwerp

De productie van een nieuwe munt begint bij een goed ontwerp. Eenmaal op glimmend metaal geslagen, kan het aanvankelijk perfecte ontwerp anders uitpakken dan de bedoeling was. Een portret met een warme uitstraling op papier, kan bijvoorbeeld ijzig overkomen op metaal.

Naast de uitstraling van het ontwerp op metaal, kijken vormgevers ook naar de technische uitvoerbaarheid. Daarbij spelen verschillende factoren een rol. Een ontwerp op papier is eendimensionaal; geslagen op een munt krijgt de afbeelding een reliëf dat aan een maximum is gebonden.

Fase 2: Het model

Als de opdrachtgever en vormgever het ontwerp goedkeuren, kunnen de gipsmodelmodelleurs aan de slag. Zij verdelen het ontwerp in verschillende segmenten: achtergronden, voorgronden en details worden van elkaar gescheiden en overgetekend op doorzichtig papier. Door het ontwerp te verdelen in segmenten, kan de modelleur diepte geven aan het ontwerp.

Het werk van de modelleurs is ambachtelijk van aard. Met behulp van metalen modelleergereedschap kerven zij stukje bij beetje het ontwerp in gips. Daarbij wordt nauwlettend gelet op het reliëf, omdat dit niet het maximum mag overschrijden. Alleen de elementen met een vaststaande reliëfhoogte, zoals letters en randen, worden met zogeheten sjablonen via een graveermachine (panthograaf) in het gipsmodel aangebracht. Het uiteindelijke gipsmodel is gemaakt op een schaal van 4:1. Wanneer het gipsmodel is goedgekeurd, wordt het modelformaat verkleind in zacht staal en ontstaat de moederstempel.

Fase 3: De moederstempel

De moederstempel, in vaktaal het poinçoen genaamd, is een perfecte, verkleinde replica van het gipsmodel. Het verkleinen gaat als volgt in zijn werk: het gipsmodel wordt in een speciale reduceermachine geplaatst. Die machine bestaat uit twee onderdelen: een zogeheten ‘taster’ die het gipsmodel nauwkeurig aftast, en een zogeheten ‘freesje’ dat dezelfde beweging maakt als de taster, maar dan in het klein. Het freesje graveert op die manier uiterst secuur de details van het gipsmodel in een stalen plaatje, dat de uiteindelijke moederstempel wordt.

Fase 4: De productiestempels

Als vormgevers en technici de verkleinde afbeelding goedkeuren, kan de stempelmakerij beginnen met de laatste fase: het maken van de productiestempels. Allereerst wordt het reliëf van de moederstempel gehard, zodat die de afbeelding in spiegelbeeld kan persen op de productiestempels. De productiestempels worden daarna gepolijst, zodat munten op de juiste plekken glanzend danwel mat zijn. Eenmaal geplaatst in de muntpersen, kan worden begonnen met het slaan van munten.

Het aantal munten dat met één stel stempels (de voor- en keerzijde) kan worden geslagen is afhankelijk van de gravure, het gebruikte metaal en de gewenste muntkwaliteit. Na verloop van tijd slijten de productiestempels en worden met de moederstempel nieuwe gemaakt.

Fase 5: Muntproductie circulatiegeld

De muntafbeelding wordt geslagen op zogeheten rondellen. Dat zijn ronde, muntproductiemetalen plaatjes waarvan de afmetingen overeenkomen met die van de uiteindelijke munt. Die rondellen lopen via een container door een gootje naar de muntpers. Daar worden de rondellen één voor één tot munt geslagen.

Met een persdruk van 40 ton slaat eerst de bovenstempel en vervolgens de onderstempel in een fractie van een seconde de afbeelding in de rondel. Zo kan de muntpers ongeveer 750 munten per minuut slaan.

De nieuwe munten worden opgevangen in metalen bakken. Via een geautomatiseerd proces worden de munten geteld, ingepakt en verstuurd naar De Nederlandsche Bank. Die verspreidt de munten vervolgens via een uitgebreid distributiesysteem.

Productie van munten in bijzondere kwaliteiten.

In een afzonderlijke ruimte voor bijzondere producten worden alle munten en penningen geslagen die niet van circulatiekwaliteit zijn, waaronder Brilliant Uncirculated en Proof. Het productieproces van deze bijzondere producten begint met de aanlevering van rondellen in hoge kwaliteit. Dat kan zijn in zilver, goud of cupro-nikkel.

Proof is de hoogste kwaliteit waarin munten kunnen worden geslagen. Munten in Proofkwaliteit worden geslagen met speciale muntpersen: vier met een persdruk van 200 ton, twee met een persdruk van 100 ton en een automaat met een persdruk van 360 ton!

Ook voor de kwaliteit Brilliant Uncirculated gebruikt de Koninklijke Nederlandse Munt speciale persen: twee automatische persen met een druk van 200 ton en twee van 100 ton.

Blijf op de hoogte!

Schrijf u nu in op onze nieuwsbrief. Dan blijft u op de hoogte van de nieuwste munten, leuke acties en het laatste nieuws!
Schrijf je in voor de nieuwsbrief  

Volg ons ook op:

Veilig & vertrouwd

  • Echtheid gegarandeerd door onze experts
  • Unieke producten en exemplaren
  • Beveiligde verbinding bij afrekenen.
  • Volwaardig lid van Thuiswinkel Waarborg
thuiswinkel waarborg
NL EN

Altijd op de hoogte van de nieuwste uitgiften en acties?

Schrijf u in voor de nieuwsbrief van de Koninklijke Nederlandse Munt! Dan bent u automatisch altijd als eerste op de hoogte van de nieuwste uitgiften en het laatste muntnieuws.

Ja, ik schrijf me gratis in

De nieuwsbrief wordt wekelijks verstuurd.

close